چک برگشت خورده و صادرکننده جواب تلفنش را نمی‌دهد؟ یکی از رایج‌ترین راه‌های گرفتن پول، طرح دعوای حقوقی «مطالبهٔ وجه چک» در دادگاه است و اولین قدم آن نوشتن دادخواست است. دادخواستی که درست نوشته شود، خواسته را کامل می‌خواهد، دلایل را درست ضمیمه می‌کند و از همان ابتدا راه توقیف اموال بدهکار را باز می‌کند.
در این مقاله یک نمونه دادخواست مطالبه وجه چک کامل می‌بینید که با چت نقطه ساخته‌ایم، پرامپت آماده می‌گیرید تا دادخواست خودتان را با هوش مصنوعی بنویسید و فایل Word و PDF آن را تحویل بگیرید، و قدم‌به‌قدم یاد می‌گیرید چطور آن را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و سامانهٔ ثنا ثبت کنید. اگر دنبال نمونهٔ دادخواست‌های دیگر هستید، صفحهٔ نمونه دادخواست با هوش مصنوعی را ببینید.
نمونه دادخواست مطالبه وجه چک (متن کامل)
نمونهٔ زیر را با یک درخواست فارسی در چت نقطه ساختیم. همهٔ نام‌ها، کدهای ملی، نشانی‌ها و شماره‌ها ساختگی هستند و فقط برای نشان دادن ساختار آمده‌اند. ماجرای فرضی این است: خواهان بابت فروش کالا یک فقره چک صیادی ۱۲۰ میلیون تومانی گرفته، چک به علت کسری موجودی برگشت خورده و صادرکننده پرداخت نکرده است.
دادخواست به دادگاه عمومی حقوقی — موضوع: مطالبهٔ وجه چک به‌انضمام خسارت تأخیر تأدیه و خسارات دادرسی
| بخش فرم | متن نمونه |
|---|---|
| ۱. مشخصات خواهان | رضا کریمی، فرزند حسن، کد ملی ۰۰۱۲۳۴۵۶۷۸، شغل: آزاد، همراه: ۰۹۱۲۰۰۰۰۰۰۰ اقامتگاه: تهران، خیابان نمونه، کوچهٔ اول، پلاک ۱۲ |
| ۲. مشخصات خوانده | مجید احمدی، فرزند علی، کد ملی ۰۰۹۸۷۶۵۴۳۲، شغل: فروشنده اقامتگاه: تهران، خیابان آزمایش، پلاک ۴۵ |
| ۳. وکیل یا نمایندهٔ قانونی | ندارد |
| ۴. تعیین خواسته و بهای آن | ۱) صدور حکم به محکومیت خوانده به پرداخت اصل وجه چک به مبلغ ۱٬۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال (یک میلیارد و دویست میلیون ریال)؛ ۲) محکومیت خوانده به پرداخت خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ ارائهٔ چک به بانک (۱۴۰۵/۰۴/۱۶) تا زمان اجرای حکم، بر اساس شاخص تورم اعلامی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛ ۳) محکومیت خوانده به پرداخت کلیهٔ خسارات دادرسی اعم از هزینهٔ دادرسی و هزینهٔ نشر آگهی در صورت لزوم. بهای خواسته: ۱٬۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال |
| ۵. دلایل و منضمات | ۱) تصویر مصدق یک فقره چک صیادی به شمارهٔ ۱۲۳۴۵۶ (شناسهٔ صیادی ۱۲۳۴۵۶۷۸۹۰۱۲۳۴۵۶)؛ ۲) تصویر مصدق گواهی‌نامهٔ عدم پرداخت صادره از بانک محال‌علیه؛ ۳) تصویر مصدق کارت ملی خواهان؛ ۴) هرگونه دلیل و مستند دیگری که در جریان رسیدگی ارائه خواهد شد. |
ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی تهران
با سلام و احترام؛ احتراماً به استحضار می‌رساند اینجانب رضا کریمی (خواهان) بابت ثمن معاملهٔ فروش کالا، یک فقره چک صیادی به شمارهٔ ۱۲۳۴۵۶، به شناسهٔ صیادی ۱۲۳۴۵۶۷۸۹۰۱۲۳۴۵۶، به مبلغ ۱٬۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، با تاریخ سررسید ۱۴۰۵/۰۴/۱۵، عهدهٔ بانک ملت شعبهٔ نمونه، از خوانده (مجید احمدی) دریافت نموده‌ام. اینجانب در تاریخ ۱۴۰۵/۰۴/۱۶ چک مذکور را جهت وصول به بانک محال‌علیه ارائه نمودم؛ لیکن به‌علت کسری موجودی حساب خوانده، چک برگشت خورده و گواهی‌نامهٔ عدم پرداخت توسط بانک صادر گردید.
با وجود مراجعات و مذاکرات متعدد با خوانده محترم جهت تسویهٔ دین مذکور، ایشان تاکنون از پرداخت وجه چک استنکاف نموده و هیچ اقدامی در این خصوص صورت نگرفته است. نظر به اینکه چک، سند تجاری لازم‌الاجرا تلقی می‌گردد و بر اساس مادهٔ ۳۱۰ و مادهٔ ۳۱۳ قانون تجارت، وجه آن باید به محض ارائه کارسازی شود، و با عنایت به مادهٔ ۳۱۴ قانون تجارت که مقررات برات را در خصوص مسئولیت صادرکننده نسبت به چک نیز جاری می‌داند، و همچنین مواد ۲ و ۳ قانون صدور چک مبنی بر لزوم تأمین محل و امکان مراجعهٔ دارنده به صادرکننده در صورت عدم پرداخت، اینجانب ناگزیر از تقدیم این دادخواست و استیفای حق قانونی خویش از طریق مرجع محترم قضایی هستم.
با عنایت به مراتب فوق، نظر به اصل بقای دین مقرر در مادهٔ ۱۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی، و مستنداً به مواد ۵۱۵ و ۵۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی در خصوص محکومیت خوانده به خسارات دادرسی، و مادهٔ ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی به‌انضمام تبصرهٔ الحاقی به مادهٔ ۲ قانون اصلاح قانون صدور چک (مصوب ۱۳۷۶ مجمع تشخیص مصلحت نظام) در خصوص مطالبهٔ خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ ارائهٔ چک به بانک بر مبنای شاخص تورم اعلامی بانک مرکزی، از محضر دادگاه محترم تقاضای رسیدگی و صدور حکم به شرح ستون «تعیین خواسته» را دارم.
ضمناً با توجه به اینکه چک موضوع دعوا واخواست‌شده (دارای گواهی‌نامهٔ عدم پرداخت) است، مستنداً به مادهٔ ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی، تقاضای صدور قرار تأمین خواستهٔ موضوع دادخواست را، بدون نیاز به تودیع خسارت احتمالی، پیش از ورود به ماهیت دعوا دارم تا از تضییع حقوق اینجانب جلوگیری به عمل آید. با تشکر از عنایت و رسیدگی دادگاه محترم.
محل امضا و اثر انگشت خواهان — تاریخ: ۱۴۰۵/۰۴/… — این متن نمونه است و جایگزین مشاورهٔ وکیل نیست.
فایل خروجی یک صفحهٔ A4 است: بالای صفحه جدول فرم دادخواست (خواهان، خوانده، وکیل، خواسته، دلایل) و پایین آن شرح خواسته خطاب به دادگاه. همین متن در فایل Word هم قابل‌ویرایش است تا اگر دفتر خدمات یا وکیلتان اصلاحی خواست، راحت تغییرش دهید.
دو نکته پیش از استفاده از این نمونه: مادهٔ ۵۱ قانون آیین دادرسی مدنی سن خواهان را هم جزو مشخصات لازم دادخواست می‌آورد؛ نمونهٔ بالا آن را ندارد و باید اضافه شود. همچنین نمونه، خسارت تأخیر تأدیه را از تاریخ ارائهٔ چک به بانک خواسته است؛ طبق رأی وحدت رویهٔ ۸۱۲ دیوان عالی کشور می‌توانید آن را از تاریخ سررسید چک بخواهید. پرامپت‌های پایین هر دو اصلاح را دارند.
هر بخش دادخواست چک برگشتی چه می‌گوید؟
| بخش | چه چیزی بنویسید | نکته |
|---|---|---|
| خواهان | نام، نام پدر، سن، اقامتگاه و شغل دارندهٔ چک (مادهٔ ۵۱)؛ کد ملی و موبایل را هم فرم الکترونیکی می‌خواهد | نشانی را دقیق بنویسید؛ ابلاغ‌ها معمولاً الکترونیکی از طریق ثنا انجام می‌شود. |
| خوانده | مشخصات صادرکنندهٔ چک (و اگر می‌خواهید، ظهرنویس‌ها) | اگر کد ملی خوانده را ندارید، نام و نشانی کامل را بنویسید. اگر نشانی‌اش پیدا نمی‌شود، ابلاغ با آگهی روزنامه (مادهٔ ۷۳) ممکن است. |
| وکیل | مشخصات وکیل یا «ندارد» | طرح دعوای چک بدون وکیل هم ممکن است. |
| خواسته و بهای آن | اصل وجه چک، خسارت تأخیر تأدیه، خسارات دادرسی | بهای خواسته همان مبلغ چک به ریال است؛ هزینهٔ دادرسی بر اساس همین عدد حساب می‌شود. |
| دلایل و منضمات | تصویر مصدق چک و گواهی‌نامهٔ عدم پرداخت، کارت ملی | اصل چک را نگه دارید؛ در جلسه یا هنگام اجرا ممکن است خواسته شود. |
| شرح خواسته | ماجرای صدور و برگشت چک، مستندات قانونی، درخواست تأمین خواسته | کوتاه، مستند و بدون توهین بنویسید. |
چطور این دادخواست را با هوش مصنوعی ساختیم؟
درخواست ما در چت نقطه یک پیام فارسی بود: ساختار فرم را گفتیم، اطلاعات ساختگی چک و طرفین را دادیم و خواستیم خروجی Word و PDF باشد. خلاصهٔ آن این بود:
یک دادخواست کامل «مطالبهٔ وجه چک» به زبان رسمی حقوقی فارسی و با ساختار استاندارد فرم دادخواست دادگاه‌های ایران بنویس و خروجی را Word و PDF یک‌صفحه‌ای A4 بده. بخش‌ها: مشخصات خواهان، مشخصات خوانده، وکیل، تعیین خواسته و بهای آن، دلایل و منضمات، شرح خواسته. خواهان: رضا کریمی … | خوانده: مجید احمدی … | وکیل: ندارد چک: صیادی به مبلغ ۱٬۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، سررسید ۱۴۰۵/۰۴/۱۵، برگشت به علت کسری موجودی در ۱۴۰۵/۰۴/۱۶ خواسته: اصل وجه چک + خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ ارائه به بانک + خسارات دادرسی + درخواست قرار تأمین خواسته فقط به مواد قانونی‌ای استناد کن که مطمئنی درست‌اند.
حدود چهار دقیقه بعد، هر دو فایل آماده بود. در دور دوم چند اصلاح حقوقی و نگارشی خواستیم (مثلاً ارجاع دقیق‌تر به مواد قانون آیین دادرسی مدنی و یکدست کردن شماره‌گذاری) و نقطه فایل‌ها را با همان طراحی دوباره ساخت. این همان کاری است که شما هم باید بکنید: خروجی اول را بخوانید و اصلاح بخواهید؛ لازم نیست از اول شروع کنید.
پرامپت آماده برای نوشتن دادخواست چک برگشتی با هوش مصنوعی
یکی از پرامپت‌های زیر را کپی کنید، جای کروشه‌ها را با اطلاعات خودتان پر کنید و در چت نقطه بفرستید. خروجی را می‌توانید رایگان امتحان کنید.
۱. دادخواست کامل مطالبه وجه یک چک
یک دادخواست «مطالبهٔ وجه چک» با ساختار استاندارد فرم دادخواست دادگاه‌های ایران برایم بنویس: مشخصات خواهان، مشخصات خوانده، وکیل (اگر ندارم بنویس «ندارد»)، تعیین خواسته و بهای آن، دلایل و منضمات، و شرح خواستهٔ کامل و مؤدبانه. خواسته شامل اصل وجه چک، خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید چک تا اجرای حکم و خسارات دادرسی باشد و درخواست قرار تأمین خواسته را هم بیاور. فقط به مواد قانونی‌ای استناد کن که مطمئنی. خروجی را فایل Word و PDF یک‌صفحه‌ای A4 راست‌چین بده. مشخصات من (خواهان): [نام، نام پدر، سن، کد ملی، شغل، نشانی، موبایل] مشخصات صادرکنندهٔ چک (خوانده): [نام، نام پدر، کد ملی اگر دارید، نشانی] اطلاعات چک: [شمارهٔ چک، شناسهٔ صیادی، مبلغ به ریال، تاریخ سررسید، بانک و شعبه] تاریخ برگشت و علت: [تاریخ ارائه به بانک، علت عدم پرداخت] بابت چه بوده: [مثلاً فروش کالا یا قرض] شهر محل طرح دعوا: [شهر]
۲. چند چک برگشتی از یک نفر
برای چند فقره چک برگشتی که همه را یک نفر صادر کرده، یک دادخواست واحد «مطالبهٔ وجه چک» با ساختار استاندارد فرم دادخواست بنویس. مشخصات همهٔ چک‌ها را در یک جدول داخل بخش خواسته بیاور و بهای خواسته را جمع مبلغ چک‌ها بنویس. خسارت تأخیر تأدیهٔ هر چک از تاریخ سررسید همان چک باشد. خروجی Word و PDF بده. مشخصات من: [...] مشخصات صادرکننده: [...] چک‌ها: [شماره، شناسهٔ صیادی، مبلغ، سررسید، بانک، تاریخ و علت برگشت — هر چک در یک خط]
۳. خوانده‌های متعدد: صادرکننده و ظهرنویس
یک دادخواست «مطالبهٔ وجه چک» بنویس که خواندهٔ اول صادرکنندهٔ چک و خواندهٔ دوم ظهرنویس آن باشد و محکومیت تضامنی هر دو خواسته شود. ساختار استاندارد فرم دادخواست را رعایت کن، فقط به مواد قانونی‌ای استناد کن که مطمئنی و خروجی Word و PDF بده. مشخصات من: [...] خواندهٔ اول (صادرکننده): [...] خواندهٔ دوم (ظهرنویس): [...] اطلاعات چک و برگشت: [...]
۴. بازبینی دادخواستی که خودتان نوشته‌اید
این دادخواست مطالبهٔ وجه چک را که خودم نوشته‌ام بخوان. اشکال‌های ساختاری (بخش جاافتاده، خواستهٔ ناقص، بهای خواستهٔ اشتباه)، نگارشی و مدارکی را که باید ضمیمه کنم، فهرست کن و بعد نسخهٔ اصلاح‌شده را فایل Word بده. [متن دادخواست را اینجا بچسبانید یا فایلش را پیوست کنید]
اگر بعداً در همین پرونده لایحه لازم شد (مثلاً جواب دفاع خوانده)، راهنمای نوشتن لایحه با هوش مصنوعی را ببینید.
قبل از دادخواست: راه‌های وصول چک برگشتی
دادخواست حقوقی تنها راه نیست. بسته به نوع چک و شرایط، این مسیرها هم وجود دارد و بهتر است قبل از اقدام، دربارهٔ پرونده‌تان با یک وکیل یا کارشناس دفتر خدمات قضایی مشورت کنید:
اجراییه از دادگاه بدون دادرسی کامل (مادهٔ ۲۳ قانون صدور چک): طبق قانون اصلاح قانون صدور چک (مصوب ۱۳۹۷)، اگر چک در سامانهٔ صیاد ثبت شده و گواهی عدم پرداخت دارد، دارنده می‌تواند از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی درخواست صدور اجراییه بدهد. شرطش این است که چک مشروط یا بابت تضمین نباشد و گواهی عدم پرداخت به‌خاطر دستور عدم پرداخت صادر نشده باشد. اجراییه فقط برای مبلغ چک (و حق‌الوکالهٔ وکیل) است؛ خسارت تأخیر تأدیه را باید جدا با دادخواست خواست.
اجرای ثبت: چک در حکم سند لازم‌الاجراست (مادهٔ ۲ قانون صدور چک)؛ دارنده می‌تواند با گواهی عدم پرداخت، صدور اجراییه را از ادارهٔ ثبت اسناد و املاک بخواهد. این مسیر فقط علیه صادرکننده است و خسارت تأخیر تأدیه در آن مطالبه نمی‌شود. روال ثبت درخواست را از دفترخانهٔ اسناد رسمی یا ادارهٔ ثبت محل بپرسید.
دعوای حقوقی مطالبهٔ وجه چک: همین دادخواستی که نمونه‌اش را دیدید. برای همهٔ چک‌ها قابل استفاده است و می‌توانید خسارت تأخیر تأدیه و خسارات دادرسی را هم بخواهید.
شکایت کیفری: فقط در شرایط خاصی که قانون صدور چک تعیین کرده ممکن است و مهلت کوتاهی دارد (شش ماه). هدفش مجازات صادرکننده است و تشخیص امکان آن با وکیل است.
در عمل بسیاری از دارنده‌ها دعوای حقوقی را همراه با درخواست تأمین خواسته مطرح می‌کنند تا پیش از رسیدگی کامل، اموال بدهکار به اندازهٔ مبلغ چک توقیف شود. چون چک برگشتی گواهی‌نامهٔ عدم پرداخت دارد، دادگاه معمولاً برای این درخواست خسارت احتمالی نمی‌خواهد.
مدارک لازم برای دادخواست مطالبه وجه چک
اصل چک و تصویر آن (تصویر برابر اصل‌شده در دفتر خدمات ضمیمه می‌شود)
اصل و تصویر گواهی‌نامهٔ عدم پرداخت که بانک صادر کرده است
کارت ملی خواهان
ثبت‌نام در سامانهٔ ثنا (برای خواهان؛ و اگر وکیل دارید، وکالت‌نامه)
اطلاعات خوانده: نام کامل، نشانی و اگر دارید کد ملی
هر مدرک دیگری که رابطهٔ طرفین را نشان می‌دهد (فاکتور، قرارداد، پیامک‌ها)؛ لازم نیست ولی مفید است
ثبت دادخواست چک برگشتی قدم‌به‌قدم
ثبت‌نام در سامانهٔ ثنا: اگر شناسهٔ ثنا ندارید، از طریق سامانهٔ خدمات الکترونیک قضایی یا حضوری در یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت‌نام کنید. همهٔ ابلاغ‌های پرونده از همین راه به شما می‌رسد.
آماده کردن متن دادخواست: متن را با پرامپت بالا در نقطه بسازید، بخوانید و اطلاعات را دوباره چک کنید. فایل Word را همراه داشته باشید تا اگر لازم شد اصلاح شود.
مراجعه به دفتر خدمات الکترونیک قضایی: دادخواست در دفتر ثبت می‌شود، مدارک اسکن و برابر اصل می‌شود و دادخواست به دادگاه صالح ارجاع می‌شود. اگر موضوع برای سازش مناسب باشد، ممکن است برای صلح و سازش به شورای حل اختلاف هم فرستاده شود. برای بعضی دعاوی، ثبت اینترنتی دادخواست هم از طریق سامانه‌های قوه قضاییه فراهم شده است.
پرداخت هزینهٔ دادرسی: هزینهٔ دادرسی درصدی از بهای خواسته است و هزینهٔ تأمین خواسته و ابلاغ هم جداگانه گرفته می‌شود. مبلغ دقیق را دفتر خدمات هنگام ثبت محاسبه می‌کند و بسته به تعرفه‌های هر سال تغییر می‌کند. اگر توان پرداخت ندارید، می‌توانید همراه دادخواست، درخواست اعسار از هزینهٔ دادرسی بدهید.
پیگیری در ثنا: کد رهگیری و شمارهٔ پرونده را نگه دارید. وقت رسیدگی، قرار تأمین خواسته و رأی از طریق ثنا ابلاغ می‌شود.
مرجع رسیدگی را مبلغ چک تعیین می‌کند: طبق مادهٔ ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف (مصوب ۱۴۰۲)، دعاوی مالی تا یک میلیارد ریال (۱۰۰ میلیون تومان) در دادگاه صلح رسیدگی می‌شود و مبلغ بیشتر، مثل چک ۱۲۰ میلیون تومانی نمونهٔ بالا، در دادگاه عمومی حقوقی. شورای حل اختلاف طبق همین قانون فقط برای صلح و سازش اقدام می‌کند و رأی نمی‌دهد. این نصاب ممکن است با تصمیم رئیس قوهٔ قضاییه تعدیل شود؛ دفتر خدمات قضایی هنگام ثبت، مرجع درست را تعیین می‌کند.
اشتباهات رایج در دادخواست مطالبه وجه چک
فراموش کردن خسارت تأخیر تأدیه: اگر فقط اصل مبلغ را بخواهید، دادگاه بیشتر از خواستهٔ شما حکم نمی‌دهد. خسارت تأخیر را از تاریخ ارائهٔ چک به بانک بخواهید.
بهای خواستهٔ اشتباه: بهای خواسته باید به ریال و برابر مبلغ چک باشد. اشتباه در آن روی هزینهٔ دادرسی و مرجع صالح اثر دارد.
اشتباه در مشخصات خوانده: نام یا نشانی نادرست، ابلاغ را عقب می‌اندازد. مشخصات را از روی چک و هر مدرک دیگری که دارید بنویسید.
درخواست نکردن تأمین خواسته: تا رأی صادر شود، بدهکار ممکن است اموالش را جابه‌جا کند. درخواست تأمین را در همان دادخواست بیاورید.
دیر اقدام کردن: برای مراجعه به ظهرنویس‌ها و برای شکایت کیفری مهلت‌های قانونی کوتاهی وجود دارد. اگر چند هفته از برگشت چک گذشته، زودتر اقدام کنید.
اعتماد کامل به متن آماده: نمونه، نمونه است. متن را با اطلاعات واقعی پرونده‌تان تطبیق دهید و اگر مبلغ زیاد است، یک بار با وکیل مرور کنید.
نمونه‌های دیگر
جمع‌بندی
دادخواست مطالبه وجه چک یک ساختار ثابت دارد: خواهان، خوانده، وکیل، خواسته و بهای آن، دلایل و منضمات و شرح خواسته. اگر این بخش‌ها کامل باشند، اصل مبلغ، خسارت تأخیر تأدیه و خسارات دادرسی را بخواهید و درخواست تأمین خواسته را فراموش نکنید، نیمی از کار را درست انجام داده‌اید. پرامپت آماده را بردارید، اطلاعات چک خودتان را بنویسید و دادخواست را در چند دقیقه با چت نقطه به‌صورت Word و PDF بگیرید.
توجه: این مطلب و نمونهٔ داخل آن فقط برای آشنایی است؛ نمونه است و جای مشاورهٔ وکیل را نمی‌گیرد. قوانین و رویه‌ها ممکن است تغییر کنند؛ پیش از ثبت، اطلاعات پرونده‌تان را با مرجع قضایی یا وکیل تطبیق دهید.
