دادخواست چیست و چه فرقی با شکوائیه دارد؟
دادخواست برگهای است که با آن یک دعوای حقوقی را شروع میکنی؛ یعنی از دادگاه میخواهی حقی را به تو برگرداند: پولی که طلب داری، مهریه، تخلیهٔ ملک یا انجام تعهدی که در قرارداد آمده. اگر موضوع جرم باشد، مثل کلاهبرداری یا توهین، بهجای دادخواست شکوائیه مینویسی و پرونده به دادسرا میرود. خیلی از اختلافها، مثل چک برگشتی، هم جنبهٔ حقوقی دارند و هم در شرایطی جنبهٔ کیفری؛ دادخواست فقط برای گرفتن پول یا حق است.
مادهٔ ۵۱ قانون آیین دادرسی مدنی فهرست چیزهایی را که هر دادخواست باید داشته باشد آورده است: مشخصات خواهان و خوانده، تعیین خواسته و بهای آن، تعهدات و جهاتی که بهموجب آن خودت را مستحق میدانی، آنچه از دادگاه درخواست داری، دلایل و وسایلی که برای اثبات ادعا داری و امضای خواهان. اگر یکی از اینها ناقص باشد، دفتر دادگاه اخطار رفع نقص میدهد و وقت از دست میرود.
چطور با هوش مصنوعی دادخواست بنویسیم؟
در چت فارسی نقطه فقط ماجرا را بنویس؛ لازم نیست قالب را بدانی. هرچه دقیقتر بنویسی، دادخواست کاملتر میشود: نام کامل طرفین، مبلغ دقیق، تاریخها، شمارهٔ چک یا سند و فهرست مدرکهایی که در دست داری. نقطه متن را با لحن رسمی دادگاه و به ترتیب استاندارد مینویسد و فایل ورد و PDF را تحویل میدهد. اگر خواستی، در همان گفتوگو بگو «لحن را رسمیتر کن» یا «بند خسارت را اضافه کن» تا فایل تازه بگیری.
اطلاعاتی را که نداری، مثل کد ملی یا نشانی خوانده، ننویس؛ نقطه جای آن را در متن خالی میگذارد تا بعداً خودت پر کنی. برای حریم خصوصی هم بهتر است اطلاعات شناسایی را در فایل ورد و پیش از چاپ وارد کنی.
- نام و مشخصات خواهان و خوانده (و وکیل، اگر داری)
- خواسته: دقیقاً چه میخواهی (اصل مبلغ، خسارت تأخیر، هزینهٔ دادرسی، تخلیه، الزام)
- مبلغ یا ارزش خواسته به تومان یا ریال
- تاریخهای مهم: سررسید، عقد قرارداد، پایان اجاره یا ابلاغ اظهارنامه
- مدرکها: چک، گواهی عدم پرداخت، سند ازدواج، اجارهنامه، رسید یا پیام
نمونه دادخواست مطالبهٔ وجه چک: چه چیزهایی مهم است؟
در دادخواست مطالبهٔ وجه چک معمولاً سه چیز خواسته میشود: اصل وجه چک، خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید تا روز پرداخت و خسارات دادرسی. اصل چک و گواهی عدم پرداخت بانک مهمترین مدرکاند و تصویر مصدق آنها پیوست میشود. برای چکهای صیادی، قانون اصلاح قانون صدور چک در شرایطی راه صدور اجراییه را بدون طرح دعوا هم باز کرده است؛ پیش از نوشتن دادخواست، این راه را با یک وکیل بررسی کن. نمونهٔ کامل را در راهنمای نمونه دادخواست مطالبهٔ وجه چک ببین.
نمونه دادخواست مهریه و تخلیهٔ ملک
مهریهای که در سند رسمی ازدواج آمده را میتوان از دو راه گرفت: درخواست صدور اجراییه از طریق ادارهٔ ثبت یا دادخواست به دادگاه خانواده. در دادخواست، تعداد سکهها و نوع آنها دقیق نوشته میشود و سند ازدواج پیوست میشود. نمونه دادخواست مهریه جزئیات بیشتری دارد.
برای تخلیهٔ ملک استیجاری، اگر شرایط قانونی دستور تخلیه فراهم باشد، درخواست دستور تخلیه را در دادگاه صلح مطرح کن؛ در غیر این صورت دعوای تخلیه با دادخواست رسیدگی میشود. شورای حل اختلاف محل سازش است، نه مرجع صدور دستور تخلیه. در هر دو مسیر مرجع قضایی صالح دادگاه صلح است و اجارهنامه، اظهارنامه و مدرک پایان مدت پیوست میشود. اگر هنوز قرارداد نبستهای، تنظیم قرارداد اجاره با بندهای روشن جلوی بیشتر این دعواها را میگیرد.
اشتباههای رایج در تنظیم دادخواست
بیشتر دادخواستهایی که اخطار رفع نقص میگیرند یا رد میشوند، بهخاطر چند اشتباه سادهاند. پیش از ثبت، این فهرست را با متن خودت مرور کن:
- خواسته مبهم است؛ مثلاً «رسیدگی به پرونده» بهجای «مطالبهٔ مبلغ ... ریال وجه چک».
- بهای خواسته در دعوای مالی ننوشته شده یا با مبلغ شرح ماجرا یکی نیست.
- نشانی خوانده ناقص است؛ اگر پیدا نمیشود، امکان آگهی روزنامه طبق مادهٔ ۷۳ را بررسی کن.
- مدرکی که در شرح ماجرا آمده در فهرست دلایل و منضمات نیست یا تصویر مصدق آن پیوست نشده.
- دادخواست به مرجع اشتباه داده شده؛ مثلاً دعوای مهریه بهجای دادگاه خانواده به دادگاه عمومی.
ثبت دادخواست: دفاتر خدمات قضایی و سامانهٔ ثنا
دادخواست امروز کاغذی به دادگاه داده نمیشود. با کارت ملی و مدرکهایت به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی برو؛ متن دادخواست ثبت، مدرکها اسکن و هزینهٔ دادرسی پرداخت میشود. پیش از آن باید در سامانهٔ ثنا ثبتنام کرده باشی، چون ابلاغها و وقت رسیدگی به حساب ثنای تو فرستاده میشود. داشتن فایل ورد آماده کار دفتر را کوتاه میکند و جلوی اشتباه تایپی در مبلغ و نامها را میگیرد.
بعد از ثبت، پرونده به دادگاه صالح ارجاع و برای جلسهٔ رسیدگی وقت تعیین میشود. اگر موضوع برای سازش مناسب باشد، ممکن است برای صلح و سازش به شورای حل اختلاف ارجاع شود. اگر طرف مقابل لایحه داد یا خودت خواستی توضیح بیشتری بدهی، نوشتن لایحه با هوش مصنوعی همین مسیر را برای لایحه دارد.